رئيس مركز تحقيقات ساختمان و مسكن مي گويد:نيروي ماهر ساختمان سازي مهمترين كمبود بخش ساخت وساز در كشوراست. ، اين نيروي كار ماهر و آموزش ديده از آنجايي كه مصالح ساختماني را خوب مي شناسد، از مصالح غير استاندارد در ساختمان استفاده نمي كند.

شايد بخش ساخت وساز يكي از پر رونق ترين بخش هاي اقتصادي كشور باشد. با اين همه اين بخش كمبودهاي بسياري دارد كه باعث شده آن را از رسيدن به وضعيت مطلوب و كسب استانداردهاي جهاني بازدارد.دكتر قاسم حيدري نژاد، رئيس مركز تحقيقات ساختمان و مسكن، معتقد است :"نيروي ماهر ساختمان سازي مهمترين كمبود بخش ساخت وساز در كشوراست. ، اين نيروي كار ماهر و آموزش ديده از آنجايي كه مصالح ساختماني را خوب مي شناسد، از مصالح غير استاندارد در ساختمان استفاده نمي كند."

ويرايش آيين نامه طراحي ساختمان مقاوم در برابر زلزله(استاندارد 2800)، به تازگي در مركز تحقيقات ساختمان و مسكن به انجام رسيد. پايگاه اطلاع رساني شهرسازي و معماري در اين باره و در خصوص ضوابط جديد ساخت و ساز مسكن مقاوم در تيراژ بالا با دكتر قاسم حيدري نژاد، رئيس مركز تحقيقات ساختمان و مسكن، گفت وگويي انجام داده، كه مي خوانيد.

آيين نامه طراحي ساختمان مقاوم در برابر زلزله ، كه عنوان استاندارد 2800 را دارد به چه منظوري تدوين شده است ، تا قبل ازآيا از اين به بعد شاهد اجراي اين آيين نامه در ساختمانهايي كه ساخته مي شود ،خواهيم بود؟

در دنيا از نظر فني و مهندسي قادر به ساختن خانه هايي هستند كه قدرت مقاومت در برابر بمب اتمي را هم دارد،پس ساختن خانه اي كه در برابر زلزله دوام داشته باشد كارسختي به نظر نمي رسد ، اما مشكل اصلي كه موجب مي شود نه در كشور ما و نه در بقيه كشورهاي دنيا اين كار صورت نگيرد، هزينه بسيار زياد ساخت چنين بناهايي است پس مجبورمي شويم براي برآورده كردن نياز مسكن مردم، مقاومت ساختمانها را تا حدي پايين بياوريم.حال اينكه اين مقاومت بر اساس كاركرد بنا تا چه حدي مي تواند كم شود، چيزي است كه در استاندارد 2800 در خصوص طراحي ساختمان ها در برابر زلزله ،مشخص شده است.

اين آيين نامه را حدود 40 نفر از اساتيد برجسته كشور در زمينه زلزله تهيه كرده اند وويرايش سوم آن هم به زودي منتشر مي شود.

اما خب هيچ بازوي اجباري براي اجراي اين آيين نامه كه به واقع مي تواند يك ميثاق و دستاورد ملي باشد وجود ندارد.

در كشور ما بر اساس بر آوردهاي صورت گرفته نيازبه مسكن افزايش يافته است،با توجه به زلزله خيزي كشورايران ، ضعف در ساخت و ساز اصولي در كشور مشهود شده ،به طوري كه كمتر كسي به خانه اي كه در آن زندگي مي كند اطمينان دارد ، به نظر شما ضعف عمده در كدام قسمت است؟

بله نياز به مسكن در كشور شديد است ،با اينكه در سال 83،به جاي 660 هزار واحد مسكوني 700 هزار مسكن ساخته شد، باز هم نياز به مسكن وجود دارد و تا سال 1391 بايد يك ميليون مسكن جديد ساخته شود و تازه بعد از سال 91 تقاضا براي مسكن در كشور كم كم پايين مي آيد.نياز به مسكن فراوان ، و زلزله خيزي كشور موجب توجه مضاعف ما به بخش مسكن است.يعني توجه به ساختن ساختمان هاي خوب، در تيراژ بالا.

ما از نظر طراحي ساختمان وضع بدي در دنيا نداريم، اما وقتي پاي مصالح ساختماني به ميان مي آيد دچار ضعف جدي در اين عرصه هستيم نظر شما كه دست اندر كار اين حوزه هستيد چيست؟

حف شما را قبول دارم ،خيلي از مصالح ساختماني فاقد استاندارد هستند يا استاندارد تشويقي دارند، اين موضوع براي كشورهاي ديگر خنده دار است، چرا كه نداشتن استاندارد را مسئله اي غير عاديبراي آنها تلقي مي شود.

در كل سيستم ساختمان 500 نوع مصالح ساختماني وجود دارد كه بين اين تعداد حدود 50 تا 60 قلم از مصالح اساسي و مهم ساختمان استاندارد اجباري دارند اقلامي مثل آهن، بتن و...

ولي در آخرين خبرها بود كه قرار است استاندارد مصالح ساختماني اجباري شود؟

بله قرار است اداره استاندارد اين كار را بكند ، اداره استاندارد موظف است تا تنها به مصالح ساختماني استاندارد اجازه ورود به بازار دهد اما متاسفانه به دليل فقدان قدرت اجرايي اين اتفاق نمي افتد.

اداره استاندارد پذيرفته است كه با همكاري شركت هاي خصوصي زير نظر استاندارد اين بازوي اجرايي را براي خود ايجاد كند.

اما اينكه بياييم و استاندارد را اجباري كنيم مشكلي را در ساختمانهاي ما حل نمي كند، چرا كه علاوه برضعف ما در نحوه توليد و استاندارد مصالح ساختماني در مورد نحوه استفاده از اين مصالح هم مشكلات فراواني وجود دارد . مثلا بتن را در نظر بگيريد ، بتن بايد يك تا دو ساعت بعد از توليد استفاده شود ، نحوه حمل و نقل اين محصول زمان استفاده درساختمان هم خيلي اهميت دارد. با اينكه توليد بتن در كشور استاندارد است، اما هيچ نظارتي به نحوه حمل و نقل و طريقه استفاده كارگراز اين بتن در ساختمان وجود ندارد مثلا چون نحوه حمل و نقل صحيح نيست، بتن وقتي پاي كار مي رسد، كمي سفت مي شود و كارگر غير ماهر هم آن را با آب مخلوط مي كند، اين بتن ديگرآن بتن استاندار ابتداي كار نيست .

متاسفانه ساختمان سازهاي ما به اين مسئله مهم توجه ندارند و هر وقت كارگر كم مي آورند مي روند سر ميدان شهر و كارگر غير ماهر به كار مي گيرند.گويي ساختمان سازي جز راحتترين كارهاست وازهر كس بر مي آيد.

اما هيچ كارگر ماهري كه پروانه كار داشته باشد و صاحب كار از مهارت او آگاه شود وجود ندارد ، اين ضعف از ناحيه چه ارگاني است؟

اين ضعف متوجه مديريت در اين بخش ه است، چرا كه هيچ پروانه ي كاري كه تاييد حرفه اي بودن كارگر باشد ،در اين زمينه داده نشده است .

بر اساس ماده چهار، قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان مصوب اسفند 74 قرار بود تا كارگران تا سال84 بعد از يك دوره آموزش پروانه كار دريافت كنند، اما اين اتفاق نيفتاد. علت هم اين است كه بودجه اي براي حمايت از اين طرح وجود ندارد.

اين مي شود كه مثلا يك كارگر جوشكار ممكن است بدون داشتن مهارت لازم در اين كار در ساختمان فعاليت مي كند و نتيجه اش مي شود ساختمانهاي زيادي كه فاقد اطمينان لازم هستند، ساخته مي شوند.

بالا بردن عمر ساختمان از آن جمله مسائلي است كه در كشور ما كوچكترين توجه اي به آن نمي شود.

همه از نگراني وقوع زلزله در كشور به موضوع ساختمان مقاوم توجه دارند در حالي كه در دنيا بالا بردن عمر ساختمان هم اهميت فراواني دارد . مثلا اگر فرض را بر اين بگذاريم كه اصلا زلزله اي اتفاق نيفتد باز هم اين مسئله كه بايد ساختمان مقاوم ساخته شود، مهم است.

متاسفانه عمر بنا در ايران بسيار كم است .ساختمانهاي ما عمر حداكثر 35 تا 40سال دارند، در حالي كه در دنيا عمر ساختمانها خيلي بيشتر از اين است.در بعضي از كشورهاي پيشرفته حتي ديگر اجازه تخريب صد درصد ساختمان داده نمي شود چرا كه چارچوب بنا از استحكام لازم برخوردار است. چرا نبايد ساختماني بسازيم كه به جاي 40 سال 80 سال عمر كند.

در كشور ما همه بنا هاي ساختمان گواهي پايان كار دريافت كرده اند با اين حال كسي به بناهاي ساخته شده اعتماد ندارد به نظر شما علت اصلي اين نبود اطمينان كارگر غير ماهر است يا مصالح غير استاندارد؟

من معتقدم، نيروي ماهر ساختمان سازي مهمترين كمبود بخش ساخت وساز در كشوراست.در مورد مصالح هم مشكلات فراوان است، اما شايد كمي بيشترازيك درصد ازمصالح موجود در ساختمان غير استاندارد باشد، اما همين مقدار كم هم براي خراب كردن بازار اين محصولات كافي است.

مثلا ما درزمينه توليد سيمان درمرحله خود كفايي هستيم ، به همين دليل گه گاه در بازار اين محصول كمبود ايجاد مي شود، در اين شرايط است كه سيمان غير استاندارد در بازار فراوان مي شود و ساختمان ساز هم بي توجه به اين مسئله آنها را خريداري مي كند.

به نظر من وزارت بازرگاني و صنايع بايد بازار را كنترل كنند تا در شرايط اينچنيني در صورت نبود كالا مورد نياز مشتري، ان را به صورت محدود وكنترل شده وارد كنند. خيلي اوقات وقتي بازار عرضه و تقاضا و تقاضا به هم مي ريزد اين اتفاق مي افتد.در مورد ميله گرد ساختمان هم وضع به همين منوال است. كارگاه هاي زيادي هستند كه ميله گرد هاي غيراستاندارد توليد مي كنند، وقتي ميله گرد سايز مشخصي در بازار كم مي شود بعضي از اين كارگاه هاي غير استاندار به روش هاي نادرست، سايز اين ميله ها را تغيير مي دهند و مشتري هم بدون اطلاع از موضوع از اين ميله گرد هاي غير استاندارد در ساختمان استفاده مي كند و اين ميله گرد ها در ساختمان با كوچكترين ضربه اي مي شكند وممكن است با كوچكترين زلزله اي موجب يك فاجعه شوند.

مركز تحقيقات ساختمان ومسكن وزارت مسكن هم گواهي نامه فني مصالح ساختماني مي دهد، اين گواهي نامه در مزيت داشتن آن كالا به بقيه رقبا موثر است؟

مركز تحقيقات ساختمان ومسكن وزارت مسكن هم گواهي نامه فني مصالح ساختماني به كارخانه هاي توليد مصالح ساختماني در صورتي كه تقاضا داشته باشند مي دهد. اما متاسفانه هيچ نشانه اي كه كالاي داراي گواهي نامه فني را از بقيه جدا كند وجود ندارد و مشتريان مصالح ساختمان هم ازتاثير اين گواهي نامه فني در اطمينان از كالاي مورد استفاده بي اطلاع هستند.

ولي در انتها بايد بگويم وجود نيروي كار ماهر از هر چيز ديگري موثر تر است ، اين نيروي كار ماهر و آموزش ديده حتي از آنجايي كه مصالح ساختماني را خوب مي شناسد اجازه استفاده از مصالح غير استاندارد را در ساختمان نمي دهد.

UAN